Η ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΜΟΥ
Ο τρόπος που εργάζομαι βασίζεται, αφενός, στις προσεγγίσεις που έχω ήδη εκπαιδευτεί και στις σπουδές μου, στη δια βίου μάθηση, στη συνεχιζόμενη προσωπική μου ανάπτυξη, θεραπεία και εποπτεία, και αφετέρου, στις καθημερινές μου επιλογές και δραστηριότητες, στις αξίες και στη στάση ζωής μου.
Οι θεραπευτικές προσεγγίσεις στις οποίες έχω εκπαιδευτεί
Προσωποκεντρική (Person-Centered Psychotherapy)
Η Προσωποκεντρική προσέγγιση (Person-Centered Theory) είναι μία φαινομενολογική θεωρητική κατεύθυνση που επιστημονικά ανήκει στη λεγόμενη «τρίτη δύναμη» της ψυχολογίας, την ανθρωπιστική ψυχολογία. Βασική πεποίθηση της ανθρωπιστικής ψυχολογίας είναι ότι τα ανθρώπινα όντα, με μία ολιστική προσέγγιση η οποία συμπεριλαμβάνει «σώμα», «ψυχή» και «μυαλό», ζουν συνειδητά, έχουν την ελεύθερη βούληση να αποφασίζουν και ζουν με στόχους (Schmid, 2007). Θεμελιωτής της Προσωποκεντρικής είναι ο Carl Rogers, ο πρώτος ψυχολόγος που διατύπωσε και ανέπτυξε μία ξεχωριστή ψυχοθεραπευτική προσέγγιση αποσυνδεδεμένη από την ιατρική και την κλασική ψυχανάλυση. Η σκέψη του Rogers συνέπιπτε με τις φιλοσοφικές απόψεις του Κινέζου φιλόσοφου Λάο Τσε και του υπαρξισμού. Η Προσωποκεντρική αποτελεί ίσως τη μόνη θεραπευτική προσέγγιση που θεωρεί ότι η πραγμάτωση δεν είναι απλά μία ατομική διαδικασία αλλά και μία κοινωνική διαδικασία. Δεν εστιάζει μόνο στην αυτονομία και τον αυτοκαθορισμό του ατόμου, αλλά δίνει μεγάλη βάση στη διασύνδεση, τη συνάντηση, την αλληλεπίδραση και τη συνεργασία του ατόμου σε σχέση με το ευρύτερο κοινωνικό και κοσμικό περιβάλλον του.
Η Προσωποκεντρική θεραπεία βασίζεται σε δύο κεντρικές υποθέσεις (Rogers, 1952):
(α) ότι ο άνθρωπος διαθέτει από τη φύση του την ικανότητα – έστω και λανθάνουσα- να κατανοεί τους παράγοντες της ζωής του που του προκαλούν δυστυχία και πόνο, καθώς και να αναδιοργανώνει τον εαυτό του κατά τέτοιο τρόπο ώστε να ξεπερνά αυτούς τους παράγοντες. (β) αυτές οι δυνάμεις θα ενεργοποιηθούν και θα είναι αποτελεσματικές εάν ο θεραπευτής μπορεί να δημιουργήσει με τον θεραπευόμενο του μία σχέση επαρκώς θερμή, η οποία να στηρίζεται στην κατανόηση και την αποδοχή.
Σήμερα η Προσωποκεντρική προσέγγιση βαδίζει θεωρητικά, κλινικά και ερευνητικά με σύγχρονες οπτικές που εκφράζονται μέσα από κοινωνικές, πολιτισμικές και πολιτικές συνιστώσες. Ο εκσυγχρονισμός της Προσωποκεντρικής οδεύει στην πολιτικοποίηση της προσέγγισης, στην ανάδειξη πολιτιστικών θεμάτων και στη διαφορετικότητα καθώς και στην αρχική βάση της διερεύνησης του ρόλου της εξουσίας με άξονα τα θέματα φύλου .
Στόχος της Προσωποκεντρικής ψυχοθεραπευτικής διαδικασίας είναι να βοηθήσει τον θεραπευόμενο:
να γίνει ένα άτομο με πλήρη λειτουργικότητα,
να τον βοηθήσει να αποκτήσει θετική γνώμη για τον εαυτό του,
να αντιμετωπίσει την ασυμφωνία μεταξύ των εμπειριών και της αυτοαντίληψης του, και
να απελευθερωθεί από του μηχανισμούς άμυνας που χρησιμοποιεί.
Απαραίτητη προϋπόθεση για όλα αυτά είναι να υπάρχει μία θερμή και θετική σχέση ανάμεσα σε θεραπευτή και θεραπευόμενο. Η θεραπευτική σχέση αποτελεί το σημαντικότερο στοιχείο της πορείας της θεραπείας και ο θεραπευόμενος θα πρέπει να αντιλαμβάνεται ότι ο θεραπευτής διαθέτει και εκπέμπει ενσυναισθητική κατανόηση , αυθεντικότητα, και άνευ όρων αποδοχή, για να μπορέσει να προχωρήσει στην αλλαγή της συμπεριφοράς του.
Τεχνικές
Από την αρχή ο Rogers έδωσε μεγαλύτερη έμφαση στη φιλοσοφία και τις στάσεις του θεραπευτή, καθώς και τη θεραπευτική σχέση, παρά στις ίδιες τις τεχνικές. Πίστευε ότι οι τεχνικές είναι απλά ένας τρόπος έκφρασης και επικοινωνίας και αποτελούν εφαρμογή της φιλοσοφίας και των στάσεων του θεραπευτή.
Που εφαρμόζεται η Προσωποκεντρική θεραπεία:
Η προσωποκεντρική θεραπεία μπορεί να εφαρμοστεί σε όλων των ειδών τις ανθρώπινες σχέσεις και σε ένα ευρύ φάσμα ψυχικών διαταραχών και νευρώσεων,
σε παιδιά και νέους
ζευγάρια και οικογένεια
σε άτομα που βιώνουν πένθος και απώλεια
σε άτομα με μειωμένη ή και δυσλειτουργική επαφή
σε άτομα με σοβαρή ψυχολογική διαταραχή και νευρώσεις
σε όσους έχουν βιώσει κάποια σοβαρή κρίση και τραυματικό γεγονός
σε εξαρτήσεις
Βιοσύνθεση, σωματική ψυχοθεραπευτική προσέγγιση
Η σωματική ψυχοθεραπεία αποτελεί μία από τις πιο διαδεδομένες θεραπευτικές προσεγγίσεις σήμερα. Η ιστορία της ξεκινά από τον Wilhelm Reich (1920-1934) ο οποίος θεωρείται ο πατέρας του ψυχοθεραπευτικού και κοινωνιολογικού κινήματος που θα δημιουργήσει τη σωματική ψυχοθεραπεία. Βασική υπόθεση στις σωματικά προσανατολισμένες ψυχοθεραπείες είναι ότι το σώμα έχει τη δική του σοφία και στα κύτταρα μας είναι καταγεγραμμένα τα βασικά στοιχεία των συναισθημάτων μας, η ενέργεια τους, η χημεία τους, ο τρόπος που έχουν εκφραστεί τα συναισθήματα, τα μπλοκαρίσματα και η επίλυση τους. Το σώμα έχει μνήμη, ιστορία, συναισθήματα και ξέρει να εκφράζεται με την δική του γλώσσα, την γλώσσα του σώματος.
Η προσέγγιση της βιοσύνθεσης (Biosynthesis) είναι μία μορφή σωματικής ψυχοθεραπείας, προσανατολισμένη στην ψυχολογία του βάθους και σε βασικές αρχές της ψυχοδυναμικής θεωρίας, ενώ ο ιδρυτής της είναι o David Boadella (1975). Η Βιοσύνθεση αποτελεί μία ολιστική και ανθρωπιστική προσέγγιση που αντιλαμβάνεται τον άνθρωπο ως ον αδιαίρετο, ως σωματικο-ψυχο-πνευματικό ον. Βλέπει και κατανοεί τον άνθρωπο και την κατάσταση του μέσα από τη σωματική του έκφραση, τον συναισθηματικό του κόσμο και τις σκέψεις του. Ο πάσχων άνθρωπος δεν πάσχει αποκλειστικά στο σώμα ή στον ψυχισμό του, αποκλείοντας το ένα μέρος από το άλλο. Νοσεί σαν όλον και υγιαίνει στην ολότητα γιατί το όλον είναι ο άνθρωπος.
Σκοπός της Βιοσυνθετικής ψυχοθεραπευτικής διαδικασίας είναι:
να διασυνδέσει σώμα, συναίσθημα και νόηση,
να διεργαστεί τις εσωτερικές πληροφορίες και εικόνες του ατόμου,
να δουλέψει με τη σεξουαλικότητα και την πνευματικότητα του,
να δει το άτομο μέσα στο δίκτυο των σχέσεων του, και,
να εργαστεί σε συμβολικό και σωματικό επίπεδο με τις πρώτες περιόδους ζωής, πριν και μετά τη γέννηση.
Μία ψυχοθεραπευτική εργασία που είναι προσανατολισμένη στο σώμα, δημιουργεί θετικά ερεθίσματα τόσο στο μϋικό κινητικό μας σύστημα, όσο και στο σπλαχνικό (γαστρεντερικό) σύστημα αναπλήρωσης της ενέργειας. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να φέρνει μία αλλαγή στα συναισθήματα και στις νοητικές λειτουργίες και μία παράλληλη αύξηση της ζωτικότητας του σώματος. Η μέθοδος της βιοσύνθεσης δεν εστιάζεται μόνο στην ασθένεια και τα δυσλειτουργικά μοτίβα, αλλά δίνει έμφαση στα υγιή και δυνατά κομμάτια του ατόμου. Ανακαλύπτει και αναδεικνύει τις εσωτερικές ποιότητες και τον αποθεματικό κόσμο του ανθρώπου, κάτι που βοηθά στην ενδυνάμωση και την προετοιμασία του ανθρώπου να επεξεργαστεί παρελθοντικές τραυματικές του εμπειρίες και να διαχειριστεί μελλοντικές προκλήσεις.
Που εφαρμόζεται η Βιοσυνθετική ψυχοθεραπευτική προσέγγιση:
σε άτομα που έχουν τραυματικές εμπειρίες
σε όσους αναζητούν μια βαθειά πορεία σύνδεσης με τον εαυτό τους
σε συναισθηματικές, ψυχοσωματικές και σωματικές δυσκολίες
σε όσους διανύουν περιόδους κρίσης ή μετατραυματικές καταστάσεις ή ψυχοπνευματικές διαταραχές